Thực trạng đau lòng
-
Lịch sử là một môn học nhằm cung cấp cho người học một tập hợp thông tin có hệ thống về những sự việc về con người, gia đình và xã hội đã xảy ra trong quá khứ. Do đó, môn học lịch sử đóng một vai trò rất quan trọng trong giáo dục. Giáo dục Việt Nam cũng không là một ngoại lệ.
Thế nhưng những con số thống kê sơ bộ về điểm thi môn lịch sử của các sĩ tử Việt Nam trong kỳ thi tuyển sinh đại học 2006 lại cho thấy một sự thật đau lòng. Số điểm 0 nhiều vô số kể, số bài thi dưới trung bình chiếm phần lớn.
Theo báo Lao động, kỳ thi lịch sử năm nay bội thực điểm không. Thầy Ngô Đăng Tri – Phó chủ nhiệm khoa Sử, Trường ĐH Khoa học xã hội & nhân văn (ĐHQG Hà Nội), nơi đào tạo những cử nhân khoa học xã hội trong tương lai – đã thử đã thử khảo sát ngẫu nhiêu 2 túi bài thi (mỗi túi trung bình 40 bài). Kết quả là túi thứ nhất có 3 bài 0 điểm và 8 bài 0,5; túi thứ hai có 8 bài từ 1 điểm trở xuống… Ở trường ĐH Sư phạm Hà Nội tình hình cũng không khả quan gì hơn. Cô Nguyễn Thị Bích – giảng viên nhà trường – cho biết: Trung bình một ngày chấm gần 110 bài vòng 1, nhưng số bài đạt điểm 7 mới chỉ có 5 bài, chưa có bài thi đạt điểm 8. Trong khi đó, trong 1 túi gồm 40 bài thi có từ 5 – 7 điểm 0. Điều đó có nghĩa là có khoảng 12,5% đến 17,5% học sinh bị điểm 0 trong môn sử. Điều đáng lưu ý là trường ĐH Sư phạm được coi là một trường đào tạo giáo viên tốt nhất Việt Nam hiện nay.
Ngoài Bắc đã thế, trong Nam tình hình còn tồi tệ hơn. Điểm 0 môn sử nhiều đến nỗi phóng viên Tuổi Trẻ phải “giật tít”: Môn Lịch sử: Kết quả thấp nhất trong các môn thi! Theo TS Trần Thị Mai – tổ trưởng chấm thi môn Sử Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết điểm O không nhiều nhưng điểm từ 0.75 đến 3 điểm chiếm đa số; ngoài ra điểm trên 8 vẫn chưa xuất hiện! Các trường đại học khác cũng có tình trạng tương tự như thế.
Đó là một thực trạng cực kỳ đáng báo trong trong việc dạy và học lịch sử của giáo viên và học sinh Việt Nam. Báo chí Việt Nam đã liên tục đặt ra những câu hỏi về vấn nạn này trong những ngày vừa qua. Trong khi môn sử tuy là là một môn thi tốt nghiệp bán chính thức, nhưng hầu như được xem là chính thức bởi vì đa số các năm đều có thi môn Sử .Ở Việt Nam, trong kỳ thi tú tài những môn thi tốt nghiệp chính thức là Toán, Lý, Hóa; những môn bán chính thức (thay đổi theo từng năm) là Sử, Địa, Lý, Hóa, Sinh. Những thí sinh được tham dự kỳ thi tuyển sinh đại học lần này đều đã là những người được cấp bằng tú tài, nghĩa là phải được học và thi sử trong các kỳ kiểm tra trong lớp, kiểm tra học kỳ và thậm chí thi tốt nghiệp. Thế thì vì sao học sinh lại có điểm thi môn sử cực kỳ thấp đến như thế? Để trả lời câu hỏi “hóc búa” này ta thử tìm hiểu về nội dung môn lịch sử Việt Nam ở trường phổ thông và so sánh nó với những bài viết về lịch sử trên Bách khoa toàn tư mở wikipedia.
Học sinh chán học sử vì biết bị “nhồi sọ”?
Việt Nam là một quốc gia do Đảng Cộng sản độc quyền lãnh đạo, do đó một trong những mục tiêu “ẩn” của việc dạy và học môn sử ở Việt Nam đó chính là bảo vệ hệ tư tưởng Marx-Lenin và bảo vệ sự độc quyền lãnh đạo của Đảng. Mục tiêu “ẩn” này thể hiện khá rõ trong sách giáo khoa lịch sử lớp 12, đặc biệt là lịch sử Việt Nam trong thời kỳ Đảng lãnh đạo. Bất kỳ ai đọc cuốn sách lịch sử lớp 12 tập II cũng đều thấy rõ rằng Đảng Cộng sản thông qua giáo dục muốn “nhồi sọ” học sinh bằng những bài lịch sử Đảng khô khan, tẻ nhạt và rất phiến diện. Để bạn đọc có thể nhìn thấy rõ bản chất của vấn đề tôi xin được trích một đoạn đề cương ôn tập môn sử (do việc dạy sử có tính chất “nhồi sọ” nên trước mỗi kỳ thi tú tài Bộ Giáo dục và Đào tạo đều có ban hành đề cương ôn tập cho giáo viên và học sinh).
Chương 5: Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, đấu tranh thống nhất đất nước (1954-1975)
- Phong trào Đồng Khởi (1959-1960).
- Âm mưu và thủ đoạn của Mỹ ngụy thực hiện chiến lược “chiến tranh đặc biệt” như thế nào? Quân và dân ta đã chiến đấu và chiến thắng chống cuộc “chiến tranh đặc biệt” đó như thế nào?
- Âm mưu và thủ đoạn của Mỹ ngụy thực hiện chiến lược “chiến tranh cục bộ” như thế nào? Quân và dân ta đã chiến đấu và chiến thắng chống cuộc “chiến tranh cục bộ” đó như thế nào?
- Âm mưu và thủ đoạn của Mỹ ngụy thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa” chiến tranh như thế nào? Quân và dân ta đã chiến đấu và chiến thắng chống cuộc “Việt Nam hóa” chiến tranh đó như thế nào?
- Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975: Chủ trương, kế hoạch của ta, diễn biến, kết quả, nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.
- Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Chỉ với đề cương ôn tập một chương cũng đủ nhận thấy rõ tính chất “nhồi sọ” và phiến diện của chương trình lịch sử lớp 12. Tất cả những trận đánh mà Cộng sản thực hiện đều “thắng lợi vẻ vang”, tiêu diệt rất nhiều tên địch, phá hủy nhiều phương tiện vũ khí trong khi đó số thương vong của Cộng sản không bao giờ được liệt kê. Phần nguyên nhân của cuộc tất cả các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ bao giờ cũng được dùng để ca ngợi sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và ông Hồ Chí Minh. Trong khi đó không có một bài nào mô tả cuộc sống và tình hình thực chất ở miền Nam Việt Nam.
Tôi cho rằng học sinh đang chống lại cách dạy “nhồi sọ” của Đảng trong môn lịch sử bằng một cách khá tiêu cực nhưng dễ hiểu đó là không thèm học môn sử. Tôi có dịp tiếp xúc với những học sinh phổ thông thì được các em cho biết môn sử và môn giáo dục công dân (dùng để tuyên truyền về chủ nghĩa Marx-Lenin) là hai môn mà các em không thèm học, mỗi khi kiểm tra thì quay cóp. Đó là một phản ứng tất yếu của người học khi bị một chính sách giáo dục “nhồi sọ”. Tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn trong những năm vừa qua và sắp tới có thể là do sự thay đổi trong nhận thức về môn Sử của học sinh dưới sự ảnh hưởng tích cực của Internet. Một học sinh phổ thông rất dễ dàng tiếp thu những luồng tư tưởng mới mẻ, phong phú và bổ ích thông qua mạng Internet. Dĩ nhiên trong đó chắc chắn sẽ có những bài học về lịch sử Việt Nam được viết một cách trung thực, khách quan và trung lập. Điển hình là những bài viết về lịch sử trên bách khoa toàn thư mở Tiếng Việt (vi.wikipedia.org). Xin được trích đoạn phân tích về bản chất cuộc chiến tranh Việt Nam trên bách khoa mở giai đoạn từ 1954-1975 để bạn đọc tham khảo, so sánh và đánh giá với chương trình lịch sử ở các trường phổ thông và đại học của Việt Nam hiện nay. Bạn đọc có thể tham khảo bài viết tại địa chỉ sau về Chiến tranh Việt Nam.
Bản chất của Chiến tranh Việt Nam rất phức tạp và đa diện tuỳ theo lập trường của các bên và hiện nay đang còn được tranh luận nhưng có thể rút ra một số đặc điểm sau:
* Đối với các nhà lãnh đạo của hai miền Việt Nam và các đồng minh của họ thì đây là cuộc chiến tranh giữa hai hệ tư tưởng: chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa chống cộng sản, rõ ràng cuộc chiến này mang tính ý thức hệ rất sâu sắc. Để ngăn chặn sự lan tràn của chủ nghĩa cộng sản (Xem Thuyết Domino), chính phủ Mỹ đã đứng ra cáng đáng chi phí của cả cuộc chiến, quân đội Mỹ đã trực tiếp chiến đấu trên chiến trường thay cho quân đội Việt Nam Cộng hoà. Vì hệ tư tưởng nên Liên Xô và Trung Quốc đã cùng giúp đỡ tối đa cho miền Bắc Việt Nam trong khi họ vẫn xung đột với nhau.
….* Trên cục diện quốc tế đây là cuộc “chiến tranh nóng” trong lòng Chiến tranh Lạnh đang diễn ra quyết liệt lúc đó trên thế giới. Chiến tranh Việt Nam là cuộc chiến gây nhiều tàn phá nhất trong lịch sử Việt Nam và gây chia rẽ rất sâu sắc trong lòng dân tộc Việt Nam cũng như xáo trộn, chia rẽ trong lòng nước Mỹ và nhiều quốc gia khác trên thế giới.
Một em học sinh khi lên mạng và dùng một chương trình tìm kiếm thông dụng như Google để tìm hiểu về lịch sử Việt Nam sẽ có kết quả đầu tiên là bài Lịch sử Việt Nam trên Wiki. Sau khi đọc xong bài sử được viết một cách khách quan và trung lập như thế chắc chắn em học sinh sẽ đặt ra trong đầu rất nhiều câu hỏi về môn học lịch sử: sách giáo khoa viết có đúng không, thầy cô dạy có đúng không? Và càng tìm hiểu thì em học sinh đó sẽ nhận ra rằng sách giáo khoa lịch sử Việt Nam đã viết sai sự thật về cuộc chiến tranh Việt Nam. Phản ứng tất yếu của em học sinh đó sẽ là chán nản và không thèm học lịch sử Việt Nam bởi vì biết rằng mình đang bị “nhồi sọ”. Hậu quả trước mắt của việc tuyên truyền và nhồi sọ lịch sử Đảng như thế nào thì kết quả tuyển sinh đại học môn Sử đã cho thấy rõ. Tuy nhiên một hậu quả lâu dài hơn đó là sự thiếu hiểu biết học sinh đối với lịch sử của dân tộc Việt Nam từ khi dựng nước đến nay sẽ rất to lớn và không gì bù đắp nổi.
